नेपालगन्जको मुटुमा धड्किरहेको आस्थाको अमर प्रतीक : बागेश्वरी मन्दिर

पार्वती पौड्याल “पारू”

कुनै पनि सहरको वास्तविक परिचय केवल त्यहाँका अग्ला भवन, चौडा सडक, व्यस्त बजार वा आधुनिक संरचनाले मात्र दिँदैन । एउटा सहरको वास्तविक पहिचान त्यसको इतिहास, सभ्यता, संस्कृति, परम्परा र पुस्तौँ देखि जनमानसमा जीवित रहेको आस्थाले निर्माण गरेको हुन्छ । जहाँ धर्मले संस्कृतिलाई अँगालो हाल्छ, संस्कृतिले सभ्यतालाई जीवन दिन्छ र सभ्यताले मानवीय मूल्यलाई पुस्तादेखि पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्छ, त्यहीँ एउटा सहरले आफ्नो आत्मा प्राप्त गर्छ। नेपालगन्जको हृदय स्थलमा अवस्थित बागेश्वरी मन्दिर त्यही आत्माको उज्यालो, त्यही विश्वासको धरोहर र त्यही आध्यात्मिक चेतनाको अनन्त ज्योति हो ।

बागेश्वरी मन्दिर केवल एउटा धार्मिक स्थल होइन, यो करोडौँ श्रद्धा, अनगिन्ती प्रार्थना र असंख्य आशाको संगमस्थल हो । यहाँ प्रत्येक दिन हजारौँ मानिसहरू विभिन्न उद्देश्य, कामना र विश्वास बोकेर पुग्छन् । कसैले सुखको कामना गर्छ, कसैले दुःखबाट मुक्ति खोज्छ, कसैले रोगबाट स्वास्थ्यको याचना गर्छ भने कसैले केवल मनको शान्तिका लागि देवीको चरणमा नतमस्तक हुन्छ । तर आश्चर्यको कुरा के छ भने, यहाँबाट फर्किने अधिकांश मानिसको अनुहारमा एउटा अनौठो सन्तोष, एउटा अव्यक्त आनन्द र एउटा अदृश्य आत्मविश्वास झल्किरहेको देखिन्छ ।

बिहानको पहिलो किरणसँगै जब मन्दिर परिसरमा घण्टाको मधुर ध्वनि गुञ्जिन थाल्छ, धूप र अगरबत्तीको सुगन्ध वातावरण भर फैलिन्छ, आरतीका स्वरहरूले आकाशलाई स्पर्श गर्न खोज्छन् र श्रद्धालुका जोडिएका हातहरू भक्तिभावले कम्पित हुन्छन्, तब यस्तो अनुभूति हुन्छ मानौँ समय केही क्षणका लागि स्थिर भएको छ । त्यो वातावरणमा केवल धार्मिक अनुष्ठान मात्र हुँदैन। त्यहाँ मन, मस्तिष्क र आत्माको अद्भुत मिलन हुन्छ। शब्दले व्यक्त गर्न नसकिने शान्ति, अनुभूतिले मात्र महसुस गर्न सकिने आध्यात्मिक ऊर्जा र विश्वासले मात्र बुझ्न सकिने दिव्य उपस्थिति त्यहाँ सहजै अनुभव गर्न सकिन्छ ।

जीवन आज असाध्यै व्यस्त छ । प्रतिस्पर्धा, तनाव, असफलताको डर, आर्थिक दबाब, सम्बन्धका जटिलता र भविष्यको अनिश्चितताले मानिसलाई बाहिर भन्दा धेरै भित्रबाट थकित बनाइरहेको छ । यस्तो समयमा केही क्षणका लागि आफूलाई आफ्नै आत्मासँग भेटाउने स्थानको आवश्यकता झन् बढेको छ । बागेश्वरी मन्दिर त्यही मौन आश्रय हो, जहाँ पुगेर मानिसले संसारको कोलाहल भन्दा माथि उठेर आफ्नै अन्तरमनको आवाज सुन्न सक्छ।

यहाँ केवल दर्शन हुँदैन, आत्माको स्पर्श हुन्छ । यहाँ केवल पूजा हुँदैन, विश्वासको पुनर्जन्म हुन्छ। यहाँ केवल दीप बालिँदैन, निराश मन भित्र आशाको ज्योति पनि प्रज्वलित हुन्छ। बागेश्वरी माता प्रतिको जनविश्वास समयसँगै अझ गाढा बन्दै गएको छ। वर्षौंदेखि असंख्य भक्तजनले आफ्ना सुख–दुःख, सफलता–असफलता, आँसु–मुस्कान र आशा–विश्वास यही मन्दिरसँग जोड्दै आएका छन् । त्यसैले यो मन्दिर केवल ईँटा, ढुंगा र कलात्मक संरचनाले बनेको धार्मिक स्थल होइन, यो जनआस्था, सामाजिक एकता, सांस्कृतिक निरन्तरता र आध्यात्मिक चेतनाले निर्मित जीवित सम्पदा हो । यहाँ आउने प्रत्येक श्रद्धालुले आफूलाई एउटै भावनाले जोडिएको अनुभव गर्छन् त्यो हो मानवता, श्रद्धा र विश्वास ।

धार्मिक पर्यटनको दृष्टिकोणबाट पनि बागेश्वरी मन्दिर नेपालको महत्वपूर्ण सम्पदा मध्य एक हो । नेपालका विभिन्न जिल्ला मात्र होइन, भारत तथा अन्य स्थानबाट समेत हजारौँ श्रद्धालु यहाँ दर्शनका लागि आउने गर्छन् । यसले धार्मिक पर्यटनलाई प्रवद्र्धन गर्नुका साथै नेपालगन्जको आर्थिक, सांस्कृतिक र सामाजिक जीवनलाई पनि उल्लेखनीय रूपमा समृद्ध बनाइरहेको छ । एउटा मन्दिरले कसरी एउटा सहरको पहिचान निर्माण गर्न सक्छ भन्ने उत्कृष्ट उदाहरण बागेश्वरी मन्दिर नै हो ।

नेपालगन्जको परिचयमा बागेश्वरी मन्दिरको नाम नआउनु असम्भव जस्तै छ । यहाँको संस्कृति, यहाँका पर्व, उत्सव, यहाँको जनजीवन र यहाँको आध्यात्मिक वातावरणसँग यो मन्दिर यति गहिरोसँग गाँसिएको छ कि यसलाई अलग गरेर नेपालगन्जलाई बुझ्न सकिँदैन । नेपालगन्ज पुगेर बागेश्वरी माताको दर्शन नगर्नु भनेको सहरको आत्मासँग भेट नगर्नु जस्तै हो । किनकि कुनै स्थानको वास्तविक परिचय त्यसको बाहिरी स्वरूपले होइन, त्यसको आत्मिक चेतनाले दिन्छ ।

यदि तपाईंहरू पनि जीवनमा कहिल्यै नेपालगन्ज पुग्नुभयो भने केही समय निकालेर बागेश्वरी माताको चरणमा पुग्नुहोला । त्यहाँ पुग्दा तपाईंहरूले केवल एउटा मन्दिर देख्नुहुने छैन, तपाईंहरूले विश्वासको इतिहास, संस्कृतिको निरन्तरता, आध्यात्मिक ऊर्जाको अनुभूति र शान्तिको विशाल संसार भेट्नु हुनेछ । सायद त्यही क्षण तपाईंहरूले बुझ्नुहुनेछ, आस्था केवल धर्मसँग सम्बन्धित विषय होइन, यो त मानव जीवनलाई आशा, अपेक्षा, धैर्य, सकारात्मकता र आत्मबल प्रदान गर्ने अदृश्य शक्ति पनि हो ।

आजको विज्ञान, प्रविधि र तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको आधुनिक युगमा पनि मानिसहरूको मन शान्तिको खोजी मै छ । सुविधा बढेका छन्, तर सन्तुष्टि घट्दै गएको अनुभूति धेरैले गरिरहेका छन् । यस्तो समयमा बागेश्वरी जस्ता पवित्र तीर्थस्थलहरूले हामीलाई सम्झाउँछन् । मानिसको वास्तविक समृद्धि केवल भौतिक उपलब्धिमा होइन, मनको शान्ति, आत्माको उज्यालो र विश्वासको गहिराइमा पनि निहित हुन्छ ।

आउनुहोस्, एकपटक बागेश्वरी माताको पवित्र धाममा पुगौँ । श्रद्धाले शिर झुकाऔँ, संस्कृतिलाई सम्मान गरौँ, आध्यात्मिक ऊर्जालाई आत्मसात् गरौँ र आफ्ना भावी पुस्ताका लागि यस्ता अमूल्य धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्ने संकल्प गरौँ। नेपालगन्जको गौरव, बाँकेको आस्थाको केन्द्र, संस्कृतिको अनुपम धरोहर र विश्वासको अमर प्रतीक—बागेश्वरी मन्दिर ।

जीवनमा कम्तीमा एकपटक अवश्य पुग्नुपर्ने यस्तो पवित्र स्थल, जहाँ पुगेर मानिसले केवल देवीको दर्शन मात्र गर्दैन, आफ्नै अन्तर आत्माको उज्यालोसँग पनि साक्षात्कार गर्छ ।

  • २५ श्रावण २०८३, सोमबार प्रकाशित

  • Nabintech